Posted on

अस्सल ‘मालवणी’त लिहिणाऱ्यांसाठी खुशखबर

1+

#मालवणीकथास्पर्धा

कथा प्रकार: प्रेम कथा, लोककथा, भयकथा, बालकथा, इरसाल गजाली, विनोदी कथा, लघुकथा, गावाकडच्या कथा, शहरातल्या कथा ईत्यादी.

स्पर्धेचे नियम:-
१-  कथेची भाषा मुख्यत्वे ‘मालवणी’ असावी
२- कथा स्वतः तयार केलेली असावी, इतर कुठल्याही लेखकाची ती कॉपी असता कामा नये
३-  तुम्ही तुमची कथा दिनांक २४ फेब्रुवारी ते १० मार्च २०१८ पर्यंत यनिकोड फॉन्ट वापरून थेट infobronato@gmail.com येथे ईमेल करा. (PDF पाठवू नये)- सोबत स्वतःचा फोटो देखील पाठवा.
४. लघुकथा शब्द मर्यादा- ४०० शब्द. इतर कथा- जास्तीत जास्त १५०० शब्द
५- तुम्ही पाठवलेल्या कथा मालवणी भाषा परीक्षकांद्वारे निवडल्या जातील… अंतिम निर्णय हा परीक्षकांचा असेल
६- अंतिम निकाल येत्या गुढीपाडव्याला जाहीर केला जाईल ..
७- निवडलेल्या कथा ह्या संबंधित लेखकाच्या नाव व फोटो साहित (ebook कॉपीराईट) प्रकाशित केल्या जातील
८- एका वेळी दोन वेगवेगळ्या प्रकारच्या कथा पाठवू शकता
९- ईमेल चा विषय ‘मालवणी कथा’ हा असावा

*तुमच्या कथा ईपुस्तक स्वरूपात जगभर पोहोचवल्या जातील*

संयोजक: नितीन नाईक
ईपुस्तक प्रकाशक: www.bronato.com
ब्रोनॅटो- ईपुस्तक प्रकाशक व साहित्य वृत्त संकलक
संपर्क: 9970051413 / 8692903313

चला तर मालवणी मंडळी तुमका जा काय येता ता लिवुक लागा, आपली भाषा जगाक दाखवून देवा, आतापासूनच लिवक लागा आणि १० मार्च पर्यंत आपला लिखाण तयार ठेवा..

*पारितोषिक: निवड झालेल्या प्रत्येक लेखक/लेखिकेला त्यांच्या स्वलिखित ईपुस्तक प्रकाशनवर २०% ची भरघोस सूट

परीक्षक:
गाव गाता गजाली चे लेखक- प्रभाकर भोगले

1+
Posted on

ताळेबंद

6+

श्रीमती क्षमा सुरेश गोसावी. 
वय वर्ष ६२. 

फेब्रुवारी महिन्याची एक तारीख म्हणून आज बँकेत प्रचंड गर्दी. सकाळची ९ वाजायची वेळ. सर्वत्र घाई गर्दीची वेळ ! शाळा, कॉलेज, ऑफिसला जाणाऱ्यांची घाई आणि घरी राहणाऱ्या लोकांची, बाहेर पडणाऱ्या लोकांची सरबराई करण्याची घाई! कोणाचे डबे भर तर कोणाला जेवायला वाढ, कोणाचे शाळेचे दप्तर भर तर कोणाचे कॉलेजचे ओळखपत्र शोधून दे! कोणाच्या घरी कपड्यांचे मशीन लाव तर कोणाचे मार्केटिंग करून येताना बँकेतून पैसे काढून आण! Light Bill भर नाही तर telephone bill भर अशी सर्व कामे घरात असलेली निवृत्त मंडळी करत असतात. आजही तसेच झाले.

जोगेश्वरीच्या एका राष्ट्रीय बँकेत एक तारीख असल्याने मुंगीलाही शिरायला जागा नाही इतकी प्रचंड गर्दी! बँक नऊ वाजता उघडणार तर त्यापूर्वीच भली मोठी रांग अगदी कंपाऊंडच्या बाहेरपर्यंत आलेली होती. सिक्युरिटीने बँकेचे शटर उघडले तेव्हा बँकेचे जवळजवळ सर्व कर्मचारी आपापल्या जागी स्थानापन्न झाले होते. पेन्शनर लोकांची वेगळीच रांग होती. आज तिथे खूपच मोठी रांग होती आणि तिथे काम करणारी सुनिता अजून आली नव्हती. घरातील अडचणींमुळे गेले कित्येक दिवस ती वेळेवर येऊच शकत नव्हती. मग रोज कोणीतरी नविन व्यक्ती त्या काऊंटरवर बसत असे. नऊ वाजून दहा मिनिटे झाल्यावर त्या ब्रांचमध्ये नवीनच बदलून आलेली वर्षा देसाई त्या काऊंटरवर येऊन बसली. इतका वेळ ताटकळत बसलेल्या पेन्शनर्सच्या चेहऱ्यावर आनंद उजळला. रुमालाने घाम पुसत सगळे सरसावून उभे राहिले. आपला नंबर कधी लागतो याची वाट बघत २५-३० लोक आपापले पेन्शन घेऊन बाहेर पडले. रांगेतून बाहेर पडणारे काही लोक कुठे विजय मिळवून परत आलेल्या थाटात तर काही लोक अगदी व्यवस्थितपणे आपल्याबरोबर आणलेल्या पिशवीत पैसे जपून ठेवताना दिसत होते. माधवराव काळ्यांचे लक्ष फक्त आपला नंबर कधी लागतो याकडेच होते. शेवटी एकदाचा त्यांचा नंबर लागला. काऊंटरवरील वर्षाने माधवरावांचे पेन्शनचे १५०० रुपये त्यांना दिले. माधवराव पैसे घेऊन लगोलग बँकबाहेर पडले. घराच्या दिशेने चालू लागले. घर बँकेपासून बरेच लांब असल्याने सुमारे अर्धा पौऊण तास घरी पोहोचायला लागत असे.

दुपारचे दोन वाजून गेले. लोकांसाठीची बँकेची कामकाजाची वेळ संपली. शटर बंद झाले. कर्मचारी वर्गाचा लंच टाईम झाला आणि संपलाही! गप्पा टप्पा करताना लंच घ्यायचा हा सर्व स्टाफचा नियमित कार्यक्रम. नंतर रोजचेच रुटीन काम. सर्व पैशांची झालेली देवघेव, त्यांचे अकाऊंटिंग, पोस्टिंग इत्यादी कामे सर्वांचीच करून झाली होती. वर्षा मात्र बराच वेळ हिशेब लावत होती. उलट सुलट हिशेब करून झाले तरी हिशेब जमत नव्हता. शंभर रुपये तिच्याकडे जास्त जमा होते. चूक शोधून काढायला. वर्षाच्या सहकार्यांनी प्रयत्न केलापण त्यांनाही ते जमले नाही. अखेर sundry deposit मध्ये ती शंभर रुपयाची नोट ठेवली आणि बँकांचे आजचे काम संपले. वर्षा मनाशी म्हणत होती, “किती विचार करू? गेली असेल कुणालातरी एखादी नोट कमी. येईल उद्या मागायला.”

माधवराव बँकेतून बाहेर पडले आणि हळूहळू चालत चालत घरी येऊन पोहोचले तर दुपारचे दिड वाजून गेले होते. घरी गेल्यावर पेन्शनचे पैसे अगदी व्यवस्थित लोखंड पेटीत ठेवले. कपाळावरचा घाम पुसत खुर्चीवर बसले. बसल्या बसल्याच त्यांचा डोळा लागला. रमाकाकू दोन-तीन घरच्या पोळ्या करून आल्या आणि त्यांनी पाहिलं की माधवरावांचा डोळा लागलाय. पटकन त्यांनी पाटपाणी घेऊन येऊन त्यांनी माधवरावांना उठविले. ‘चला हो, पान वाढलंय. खूप वेळ लागला ना बँकेत? दमलाय का हो? आणि घरी येताना बस रिक्षा नसेलच केली. निदान उन्हातून येताना तरी तंगडतोड करू नका कितीवेळा सांगितलाय हो?” आणि अगदी एक तारखेला गेलंच पाहिजे का? पण माझं ऐकतं कोण?” त्या हळूहळू पुटपुटत होत्या तेव्हाच एक जांभई देत पानावर येऊन बसले. आज पानात अगदी वरण भात, भाजी, पोळी, आमटी, कोशिंबीर, लोणचं पापड चारी ठाव पदार्थ होते. रामरावांनी खुश होऊन विचारले, “काय आज काय विशेष? एवढं साग्रसंगीत जेवण?” काही नाही हो, जोशी वहिनींकडे फणसाची भाजी आणी शेंगांची आमटी होती.त्या म्हणाल्या घेऊन जाल का थोडी? म्हणून घेऊन आले. आणि पापड काल विठूला भाजून दिले होते भूक लागली. तेव्हा त्यातलेच दोन राखून ठेवले होते. माधवराव त्यावर काकूंना म्हणाले, “ अग या शेंगा मिठूसाठीच काढून ठेव आणि फणसाची भाजी सुनबाईला आवडते ना खूप? मग तिलाच ठेव. मला थोडीशी चवीपुरती राहू दे.’ रामाकाकुंनी काहीही न बोलता भाजी आमटी काढून ठेवली. माधवराव लोणचं कोशिंबिरीशी जेवले आणि तृप्तीची ढेकर देऊन पानावरून उठले.

संध्याकाळी सायली म्हणजे माधवरावांची सून कामावरून घरी आली. एका प्रायव्हेट शाळेत ती क्लार्कची नोकरी करत होती. शाळा छोटीशीच होती पण कामाचा व्याप मोठा होता. शाळेचे सारेच कामकाज तिला करावे लागत असल्याने घरी आल्यावर तिला काहीच काम करायची ताकद नसे. घरी आली कि नुसती चिडचिड! घरातील सारीच कामे रमाकाकू करत असत. माधवरावांचा मुलगा सुहास याची कंपनी बंद पडल्यामुळे तो ही एखाद्या थातुरमातुर कंपनीत नोकरीला होता. जेमतेम ५००० रुपये त्याचा पगार, सायलीचे २००० रु. आणि माधवरावांचे १५०० रु. एवढीच त्यांची तुटपुंजी मासिक मिळकत. घरात खाणारी तोंडे पाच आणि आवक जेमतेम ८५०० रु. कसे पुरवठ्याला येणार एवढेसे पैसे त्यांच्या प्रपंचाला? रमाकाकू दोन तीन घरच्या पोळ्या करून २००-३०० रु मिळवत असत. पण ते कुठच्या कुठे संपून जात कळतही नसे. दोन खोल्यांच्या टिचक्या घराचे हफ्ते आणि बिले भरून खर्च करायला पैसे उरतच नसत. मग हौस मौज त्यांच्या जीवनात येणार तरी कुठून? नाही म्हणायला माधवरावांना चहाचे तेवढे व्यसन जडले होते. निवृत्तीनंतर आयुष्यातील कडू गोड अनुभव चहाच्या घोटाबरोबर गिळून टाकायला त्यांना चहाची गरज होती. त्यामुळे ती सवय लागली. केतरी दिवस काढत पुढील महिन्याच्या एक तारखेची वाट बघत  सारे जण ढकलत असत. माधवरावांचा उच्च रक्तदाब आणि रामाकाकुंचा मधुमेह जन्मभराचे शत्रू आता मित्र होऊन राहिले होते. त्यांच्यासाठीही काही पैसे ठेवावे लागत. महिना संपत आल्यावर गोळ्या जर संपल्या तर शेवटचा आठवडा औशाधाशिवायच एक तारखेची आशाळभूतपणे वाट बघत काढत असत.

महिना संपला, मार्चची एक तारीख आली. आजही बँकेबाहेर भलीमोठी रांग पेन्शनर्सची! पुन्हा सकाळची नऊची वेळ. शटर उघडल्यावर लोकांचा लोंढा आत घुसला. एखादे धरण फुटून पाणी सर्वत्र पसरावे तसा! आजही माधवरावांचा नंबर २०-२२ वा होता. पण आज विशेष म्हणजे नेहमी काऊंटरवर असलेली सुनिता आज प्रसन्नपणे हसत काऊंटरवर खुश दिसत होती.गेले चार-पाच महिने तिचे चालू असलेले प्रोब्लेम्स बहुदा संपले असावेत. माधवरावांचा नंबर आल्यावर तिने विचारले, “काय काका, कसे आहात? काकू काय म्हणतायेत? सुहास ला लागली का कुठे चांगली नोकरी? आणि हो काकूंना पुढच्या आठवड्यात घरी येऊन जायला सांगा, थोडे काम द्यायचेय त्यांना.” माधवराव फक्त ‘हो’ म्हणाले. आणि सुनिताने दिलेल्या एकेककरून नोटा मोजू लागले. नोटा मोजायला वेळ लागतोय हे पाहून रांगेतील मागचे लोक कुरकुर करायला लागले. “ओ राव किती वेळ लागतोय? आज होणार का नोटा मोजून? आम्हालाही घाई आहे. येत नसेल तर आम्ही देतो मोजून लवकर.” पण लोकांचे शब्द त्यांच्या कानांवर जणू पडतच नव्हते. ते आपले नोटा मोजण्यात दंग होते. शेवटी न राहून सुनितही त्यांना म्हणली, “काका आम्ही नोटा नीट मोजून देतो, शिवाय यांत्रावरही मोजतो म्हणजे त्यात चूक व्हायची शक्यता नाही. कशाला उगीच परत परत मोजता? बाकी लोकांनाही उशीर होतो ना?” शेजारच्या काऊंटरवरील गर्दी कमी झाली होती. तिथे कुणीच उभे नाही हे पाहून त्या काऊंटरवरची वर्षा माधवरावांना म्हणाली, “काका, इथे या आणि मोजा नोटा सावकाश. उगीच बाकीच्यांचा खोळंबा नको व्हायला.” माधवराव आता वर्षाच्या समोर येऊन पुन्हा नोटा मोजू लागले. त्या बरोबर असल्याची खात्री करून घेतली आणि वर्षाला thank you म्हणून ते बाहेर चालू लागले. त्यावेळी वर्षाच्या नजरेतून माधवराव डोळ्यात आलेले पाणी पुसत असल्याचे सुटले नाही. ती काऊंटर सोडून बाहेर आली, माधवरावांना हाक मारून तिने जवळ असलेल्या बाकावर बसवले. “काका, काय होतंय? बरं नाही का? पाणी घ्या” वर्षाने काकांना पाणी दिले. पाणी प्यायल्यावारही काका अस्वस्थच होते. त्यांना गदगदून येत होते. हे पाहून वर्षा त्यांना पुन्हा विचारू लागली. “काका काय झालं, सांगा न मला please.”

माधवराव थोडे शांत झाले आणि बोलू लागले, “ताई गेली ५-७ वर्षे मी इथे येतोय तेव्हापासून मला सर्वजण ओळखतात. तुम्ही माझ्या मुलीसारख्याच आहात. आणि आता एवढं विचारताय म्हणून सांगतो. मागच्या महिन्यात पेन्शन घेऊन घरी गेलो. घाईत काऊंटरवर नोटा मोजून घेतल्या नाहीत. माझाच वेंधळेपणा हो! संध्याकाळी घरी मुलगा आल्यावर त्याच्या हातात पेन्शन ठेवले. त्याने ते मोजून घेतले आणि म्हणाला, “बाबा शंभर रुपये कमी आहेत” मी परत मोजले तर खरंच शंभर रुपये कमी होते. तर माझी सून म्हणजे सायली एकदम चवताळून मुलाला सांगायला लागली की खोटं बोलताहेत हे! १०० रु उडवून आले असतील हे कुठेतरी चांगलं चुंगलं खाऊन! बँकेतून कसे कमी पैसे मिळतील? आता १०० रु कमी आणलेत ना यांचा या महिन्याचा सकाळचा आणि दुपारचा चहा बंद करणार मी!”

माधवराव थरथरत होते. त्यांचे डोळे मात्र आता कोरडे झाले होते. पण वर्षाच्या डोळ्याला मात्र धारा लागल्या होत्या आणि वर्षाला कळून चुकले की मागच्या महिन्यात तिच्याकडे जास्त आलेले, excess आलेले शंभर रुपये खरं तर भावनांच्या deficit मध्ये होते. ऑफिसमधील ताळेबंद जमवता येतो पण ह्या क्षुल्लक वाटलेल्या १०० रुपयासाठी माधवरावांच्या घरचा ताळेबंद कसा जमवला पहा त्यांनी!

श्रीमती क्षमा सुरेश गोसावी.
वय वर्ष ६२.

 

6+
Posted on

पाऊस…

1+

पाऊस…
पाऊस धुंद पडतच होता सतत रिपरिप रिपरिप. भिंतीही घरातील आर्द्र हवेमुळे भिजल्या सारख्या वाटत होत्या आणि बाहेरची झाडी हिरवीगार तर सतत नहातच होती ओघळांवर ओघळ निथळत.  सर्वत्र सामसुमच होती दुपारची. कुठे बेडकांचा आवाज मधेच तर कुठे हवेमुळे फांद्यांची झुळझुळ. मंद सुगंध हवेचा शांतपणे घड्याळाचे काटे फिरवत होता. घड्याळही दुजोरा देत दर अर्ध्या तासाने मधुर संगीताची लकेर ऐकवत होते.. पण तरीही या भिजलेल्या वातावरणात आनंद नव्हता. कारण तो एकटा होता. एकाकी होता.

खरंच कोणी हवं ना आपल्याला गच्च बिलगून या शांत पावसात बरोबर चालणारं. ती प्रेयसीच हवी. या मोकळ्या रस्त्यांवरून वाहाणारा पाऊस आणि आपलं मन यात काहीच फरक नाही खरं तर. जे येतंय ते तसंच वाहून जातंय आयुष्य. पण झाडं मात्र कशी शिरशिरताहेत. कारण झाडं चित्रकार असतात . त्यांचे रंग खुलतात पावसात. काही सुकलेले रंग जिवंत होतात तर काही भळभळते रंग विरळ होतात. फुलंही ओल्या वार्याबरोबर झटकतात पाणी. हा निसर्गाशी सतत एकरूप होणारा आणि निसर्ग याच्याशी सतत बोलणारा. पाऊस पडतच होता. आधिच भिजुन आलेली रात्र त्याच्या मनात रहायला आली. तो निघाला बाहेर एकटाच..
त्याच्या मनात काळोख्या रस्त्यावरील मंद दिव्यांच्या प्रकाशात झिरमिरणारा पाऊस चित्रं काढत होता मनाच्या कॅनवास वर.
पावसाचा घनघोर नाही पण वजनदार आवाज याचं मन ढवळून काढतो. हलणार्या  पानांची भिजरी हसरी झाडं पहाताना हा स्पर्शासाठी तडफडतो त्याच्या सृजनशीलतेला जी कवेत घेईल अशा प्रेयसीची मनानेच वाट पहातो.
अशी पावसासारखी आपल्यावर कोसळणारी प्रेयसी हवीय त्याला.

पाऊस आपल्याला एकटं करून टाकतो का खरंच.. की पाऊस आणि प्रेयसीचं नातं जुनंच. मग तो लिहू लागला पावसाशी हितगुज करत..

पावसात भिजायचंय मला. पण कुठे शोधू तुला. किती पाऊस दरवर्षी आठवणींचा.
ढगांच्या साठवणींचा. येतो दूर देशाहून पण सुगंध इथल्याच मातीचा. तोच असतो दरवर्षी. मन ही तेच दरवर्षी. रस्ते फुललेले असतात छत्र्यांनी. पाण्याच्या रेघोट्या
ओला हवेला बांधणार्या. अंगभर तुझा शहारा. उगाच गर्दीत तुला शोधणारा..
भिजवतो आठवणींना मी छत्री करून जरा डळमळती. या वर्षीच्या पावसात मला हसायचंय. तू नसलीस तरी. शोधतो नवा चेहरा डोळ्यातून हृदयात जो डोकावेल. ज्याला तुझी झालर असेल. तुझा मोहकपणा आणी झिरमिर तुझ्या हास्याची असेल. या पावसात मला भिजायचंय नव्या मैत्रिणीबरोबर. जी तुझी कॉपी असेल वा नसेल पण तुझ्यापेक्षाही सोपी असेल.

पावसात नक्की काय होतं. पावसात नक्की काय होतं. हवा गार पिऊन झाडं म्हणतात. आम्ही कोणाला मिठी मारायची. रस्ते ओलेपणाने मस्त
प्रत्येकाच्या मागे धावतात. म्हणतात मला पण घेऊन चला. हवा म्हणते मलाही रहायला घर हवं. आणी पक्षी एकमेकांना चिकटून आडोश्याने अंधार पांघरून झ़ोपतात..

पुरूषांचा मदन आणि स्त्रियांमधली रति… एकमेकांसाठी कोणी हवं म्हणून भिरभिर भिरभिर भिरभिरतात. नवराबायको असलेले सारे लवकर घरी परततात सळसळत. वयात येणाऱ्या मुली वेड्या होतात. नी मुले बिचारी टकमक टकमक उमलणाऱ्या कळ्या पहात रहातात. साऱ्या जगावर पाऊस हा प्रेमाचा, अंतर्मनाला आग लावणारा, वेडेपणाला जागवणारा. आता सारं काही सुरळीत होईल. प्रत्येकाला एकमेकाची सोबत होईल. नवी फुलं, नव्या कळ्या, नवी फळं. नव्या मोसमाला झाली नव्याने पुन्हा तीच मुलं.

© भूषण भन्साली
bhushanbhansali76@gmail.com

1+