Posted on

यशस्वी लेखक बनायचे आहे का ?

1+

*✍यशस्वी लेखक बनायचे आहे का ?*

*✍यशस्वी साहित्यिक म्हणुन करिअर करायचे आहे का ?*

साहित्य, लेखन आणि काव्य विषयांमध्ये करिअर करू इच्छिणाऱ्या नवोदित, धडपडणाऱ्या आणि प्रस्थापित लेखकांसाठी दर्जेदार मार्गदर्शनाची सुवर्णसंधी !

मराठीमध्ये एखादा *चेतन भगत, अमिश त्रिपाठी, हरिवंशराय बच्चन , गुलज़ार अथवा अरुंधती रॉय यांच्यासारखा यशस्वी लेखक* का निर्माण होत नाही ? मराठी लेखकांना *बुकर पारितोषिक, नोबेल पारितोषिक किंवा एखादे आंतरराष्ट्रीय कीर्तीचे पारितोषिक* का मिळत नाही ?

मराठी माणसामध्ये खरंतर प्रतिभा, सृजनशक्ती आणि क्षमता यांची जराही कमतरता नाही. जगातील दहाव्या क्रमांकाची बोलली जाणारी मराठी ही भाषा आहे. पण तरीही अशी परिस्थिती का आहे ? याचा शोध घेताना अनेक कारणांपैकी एक कारण म्हणजे *मार्गदर्शनाचा अभाव* हे आहे असे लक्षात आले.

त्यातूनच एक लाख लेखक आणि एक कोटी वाचक यांना जोडणारी अभिनव साहित्य चळवळ – साहित्य सेतूचे संस्थापक प्रा. क्षितिज पाटुकले यांनी *लेखन कार्यशाळा* ही अभिनव संकल्पना मांडली. *हिऱ्याला सुद्धा पैलू पाडल्याशिवाय खरी किंमत मिळत नाही.* महाराष्ट्र साहित्य परिषदेचे कार्याध्यक्ष प्रा. मिलिंद जोशी यांनी या संकल्पनेला सक्रिय पाठिंबा दिला. २०१७ साली पहिल्यांदा अशा कार्यशाळा आयोजित केल्या होत्या त्याला चांगला प्रतिसाद मिळाला.

महाराष्ट्र साहित्य परिषद आणि साहित्य सेतू यांनी संयुक्तरीत्या ऑक्टोबर २०१८ ते जानेवारी २०१९ दरम्यान खालील आठ कार्यशाळा आयोजित केल्या आहेत.

१) *व्यावसायिक लेखक बना*- कॉपीराईट, ISBN ,रॉयल्टी, ई-बुक, अमॅझॉन किंडल आवृत्ती, ऑनलाईन वितरण ( १४ ऑक्टोबर २०१८ )
मार्गदर्शक : अ‍ॅड. कल्याणी पाठक, भालचंद्र कुलकर्णी, विवेक वेलणकर, प्रा. क्षितिज पाटुकले,

२) *कथालेखन कसे करावे ?* ( २८ ऑक्टोबर २०१८ )
मार्गदर्शक : भारत सासणे, मोनिका गजेंद्रगडकर, मंगला गोडबोले, प्रा. मिलिंद जोशी

३) *कादंबरीलेखन कसे करावे ?* ( १८ नोव्हेंबर २०१८ )
मार्गदर्शक : रविंद्र शोभणे, राजेन्द्र खेर, निलिमा बोरवणकर, अंजली सोमण

४) *ब्लॉगलेखन कसे करावे ?* ( २५ नोव्हेंबर २०१८ )
मार्गदर्शक : भाऊ तोरसेकर, ओंकार दाभाडकर, प्रा. क्षितिज पाटुकले, राम जगताप

५) *गझललेखन कसे करावे ?* ( ०२ डिसेंबर २०१८ )
मार्गदर्शक : म. भा. चव्हाण, रमण रणदीवे, हिमांशू कुलकर्णी, राजन लाखे

६) *संशोधन पद्धती व उपयोजन* ( ०९ डिसेंबर २०१८ )
मार्गदर्शक : डॉ. अरुणा ढेरे, डॉ. मनोहर जाधव, रेखा इनामदार–साने, विलास खोले

७) *अनुवाद कसा करावा ?* ( १६ डिसेंबर २०१८ )
मार्गदर्शक : उमा कुलकर्णी, वर्षा गजेंद्रगडकर, चंद्रकांत भोंजाळ, भारती पांडे

८) *लेखक – तंत्रज्ञान आणि सोशल मीडिया* ( ०६ जानेवारी २०१९ )
मार्गदर्शक : मंदार जोगळेकर, दिपक शिकारपूर, प्रा. क्षितीज पाटुकले

*कार्यशाळेसाठी ऑनलाईन नोंदणी करता येईल.* www.sahityasetu.org या संकेतस्थळाला भेट द्या. आपल्याला या संकेतस्थळावर *www.sahityasetu.org/karyshala* येथे ऑनलाईन नोंदणी करता येईल.

*कार्यशाळेचे ठिकाण* – एम ई एस ऑप्टिमेट्री कॉलेज, पहिला मजला, पेरूगेट भावे हायस्कूल आवार, सदाशिव पेठ, पुणे ४११०३०

कार्यशाळांची संपूर्ण माहिती आणि अर्ज *७०६६२५१२६२* या व्हॉटसअप क्रमांकावर *‘कार्यशाळा’* किंवा *‘karyashala’* असा संदेश पाठवून मागवता येईल.

अधिक माहितीसाठी कार्यालयामध्ये प्रत्यक्ष भेट द्या. *पत्ता – ६२२, जानकी रघूनाथ, पुलाचीवाडी, झेड ब्रिज जवळ, ऑफ जंगली महाराज रोड, डेक्कन जिमखाना, पुणे-०४*. मोबाईल क्रमांक – *७५०७२०७६४५*

*कृपया हा मेसेज आपल्या सर्व व्हाट्स ग्रुप्स आणि कॉन्टॅक्टसना शेअर करा ही नम्र विनंती*

1+
Posted on

डिजिटल पब्लिशिंग कार्यशाळेत Bronato 

0

 

मुंबई येथील C-DAC येथे २८ सप्टेंबर २०१८ रोजी ‘डिजिटल पब्लिकेशन कार्यशाळा’ आयोजित करण्यात आली होती.

Continue reading डिजिटल पब्लिशिंग कार्यशाळेत Bronato 

0
Posted on

हिरजची हिरकणी अाणि चुंगीची पोरं। Bookshelf

0

आंतरराष्ट्रीय कीर्तीचे शास्त्रज्ञ डॉ. भास्कर थोरात यांनी त्यांचे अात्मकथन ‘हिरजची हिरकणी अाणि चुंगीची पोरं’ या पुस्तकातून मांडले अाहे. सहा विभागात विभागलेल्या त्या अात्मकथनाला संस्कार अाणि अनुभव अशा दोन घटकांची बैठक अाहे. Continue reading हिरजची हिरकणी अाणि चुंगीची पोरं। Bookshelf

0
Posted on

एक दिवस… कवितेसाठी !

0

● एक दिवस… कवितेसाठी ! या उपक्रमातील मान्यवर वक्ते/कवी, विषय, कार्यक्रमाची रूपरेषा व इतर सर्व तपशीलासह कार्यक्रमाची सविस्तर माहिती…!

Continue reading एक दिवस… कवितेसाठी !

0
Posted on

अस्सल ‘मालवणी’त लिहिणाऱ्यांसाठी खुशखबर

1+

#मालवणीकथास्पर्धा

कथा प्रकार: प्रेम कथा, लोककथा, भयकथा, बालकथा, इरसाल गजाली, विनोदी कथा, लघुकथा, गावाकडच्या कथा, शहरातल्या कथा ईत्यादी.

स्पर्धेचे नियम:-
१-  कथेची भाषा मुख्यत्वे ‘मालवणी’ असावी
२- कथा स्वतः तयार केलेली असावी, इतर कुठल्याही लेखकाची ती कॉपी असता कामा नये
३-  तुम्ही तुमची कथा दिनांक २४ फेब्रुवारी ते १० मार्च २०१८ पर्यंत यनिकोड फॉन्ट वापरून थेट infobronato@gmail.com येथे ईमेल करा. (PDF पाठवू नये)- सोबत स्वतःचा फोटो देखील पाठवा.
४. लघुकथा शब्द मर्यादा- ४०० शब्द. इतर कथा- जास्तीत जास्त १५०० शब्द
५- तुम्ही पाठवलेल्या कथा मालवणी भाषा परीक्षकांद्वारे निवडल्या जातील… अंतिम निर्णय हा परीक्षकांचा असेल
६- अंतिम निकाल येत्या गुढीपाडव्याला जाहीर केला जाईल ..
७- निवडलेल्या कथा ह्या संबंधित लेखकाच्या नाव व फोटो साहित (ebook कॉपीराईट) प्रकाशित केल्या जातील
८- एका वेळी दोन वेगवेगळ्या प्रकारच्या कथा पाठवू शकता
९- ईमेल चा विषय ‘मालवणी कथा’ हा असावा

*तुमच्या कथा ईपुस्तक स्वरूपात जगभर पोहोचवल्या जातील*

संयोजक: नितीन नाईक
ईपुस्तक प्रकाशक: www.bronato.com
ब्रोनॅटो- ईपुस्तक प्रकाशक व साहित्य वृत्त संकलक
संपर्क: 9970051413 / 8692903313

चला तर मालवणी मंडळी तुमका जा काय येता ता लिवुक लागा, आपली भाषा जगाक दाखवून देवा, आतापासूनच लिवक लागा आणि १० मार्च पर्यंत आपला लिखाण तयार ठेवा..

*पारितोषिक: निवड झालेल्या प्रत्येक लेखक/लेखिकेला त्यांच्या स्वलिखित ईपुस्तक प्रकाशनवर २०% ची भरघोस सूट

परीक्षक:
गाव गाता गजाली चे लेखक- प्रभाकर भोगले

1+
Posted on

तिसरे ट्विटर मराठी भाषा संमेलन २०१८

0

तिसरे ट्विटर मराठी भाषा संमेलन २०१८ :: १६ ते १८ फेब्रूवारी २०१८ रोजी वापरा #ट्विटरसंमेलन

 ” प्रकट व्हा, अभिव्यक्त व्हा !! “

ट्विटर हे एक जागतिक व्यासपीठ आहे.ह्या व्यासपीठावर रोज करोडो लोक आपले मत आपल्या भाषेत नोंदवत असतात.एकेकाळी फक्त इंग्रजी भाषेचा बोलबाला असणारे ट्विटर आज जगातील प्रत्येक लिपी असणारी भाषा सामावून घेत आहे.मग अशा ह्या ट्विटरवर मराठीचे अस्तित्व किती आहे ? असा तुम्हाला प्रश्न पडेल.सध्या मराठीचे ट्विटरविश्व जरी उगमावस्थेत असले तरी त्याचे भविष्य उज्जवल आहे. मराठीचे ट्विटरविश्व अधिकाधिक फुलावे आणी मराठीत रोज एक लक्ष ट्विट्स लिहल्या जाव्यात ह्या ध्येयातूनच #ट्विटरसंमेलन ह्या कल्पनेचा जन्म झाला.

यंदाचे #ट्विटरसंमेलन आम्ही १६,१७,१८ फेब्रुवारी २०१८ रोजी भरवणार आहोत.चार दिवस वेगवेगळ्या हॅश टॅगचा वापर करून आपण ह्यात सहभागी होऊ शकता.संमेलनाबद्दल माहितीसाठी @MarathiWord ट्विटरखात्याशी संलग्न व्हावे.

आता आपण ट्विटर संमेलनाची थोडी ओळख करून घेऊया. संमेलनाचा मुख्य हॅशटॅग असेल #ट्विटरसंमेलन आणि सोबत असतील
“बारा हॅशटॅग मित्र”.व्यक्त होण्यासाठी वेगवेगळे विषय निवडूण त्याचे हॅशटॅग केले आहेत.थोडक्यात तुम्हाला ट्विट करताना दोन हॅश टॅग वापरायचे आहेत, मुख्य हॅशटॅग #ट्विटरसंमेलन आणि सोबत बारा हॅश टॅग पैकी एक हॅशटॅग.

ओळख “बारा हॅश टॅग मित्रांची ” :

#माझीकविता :
तुम्ही कविता करता ? ती कविता हजारो लोकांनी वाचावी असे तुम्हाला वाटते ? उत्तर हो असेल तर वापरा #माझीकविता. तुम्हाला आवडलेल्या इतर कविता #माझीकविता वापरून तुम्ही ट्विट करू शकता.कविता मोठी असेल तर ती कागदावर लिहुन किंवा मोबाईलवर टंकित करून त्याचे छायाचित्र काढून ट्विटावे.मागील संमेलनातील निवडक कवितांचे इबुक तयार करण्यात आले होते, यंदाही तो प्रयत्न राहिल.

#माझीकथा :
चला ट्विटरवर मराठी कथा लिहूया शंभर ट्विट्स मध्ये.फक्त शंभर ट्विट्स मध्ये तुम्हाला लिहायची आहे एक कथा वापरून #माझीकथा.तुम्ही एखादी दिर्घ कथा सुद्धा आपल्या ब्लाॅगवर लिहून #माझीकथा वापरून दुवा ट्विट करू शकता.

#माझाब्लाॅग :
तुम्ही लिहलेल्या ब्लाॅग बद्दल चर्चा #माझाब्लाॅग वापरून करू शकता. ब्लाॅगचा दुवा देऊन ट्विटमध्ये ब्लाॅग बद्दल थोडक्यात माहिती लिहावी.

#माझीबोली :
महाराष्ट्रात आपण जरी मराठी बोलत असलो,तरी राज्यातील प्रत्येक भागात मराठीच्या वेगवेगळ्या बोली प्रचलित आहेत.प्रत्येक बोलीत प्रचंड समृद्ध असे ज्ञान भांडार आहे. ह्या बोली डीजीटल युगात टिकल्या पाहिजेत असे आम्हाला वाटते.त्या बोलीने वर्षानुवर्षे सांभाळून ठेवलेले ज्ञान जगासमोर येणे गरजेचे आहे.
म्हणुन #माझीबोली वापरून आपण आपल्याला माहित असलेल्या बोलींबद्दल ट्विट करू शकता. बोलीतील शब्द,गाणी,म्हणी,अभंग,ओवी,काव्य आणि तिचे स्वतःचे असे व्याकरण इतर मराठी माणसांना समजावून सांगु शकता.

#साहित्यसंमेलन :
साहित्य संमेलनात व्यक्त झालेल्या विचारांवर ,इतर घडामोडींवर आणि अध्यक्षीय भाषणावर आपण आपले मत #साहित्यसंमेलन वापरून नोंदवू शकता.

#वाचनीय :
तुम्हाला कुठले पुस्तक आवडले ? सध्या तुम्ही काय वाचत आहात ? कुठले लेखक/लेखिका तुम्हाला विशेष आवडतात?.तुमच्या वाचन प्रेमाबद्दल आम्हाला जाणुन घ्यायला आवडेल.समृद्ध अशा मराठी साहित्याबद्दल #वाचनिय वापरून तुम्ही चर्चा करू शकता.

#हायटेकमराठी :
मराठीच्या कक्षा आता रूंदावत आहेत.आता मराठी संगणकावर दिसते,मोबाईलवर दिसते ,परंतु मराठीसाठी तंत्रज्ञान आणि तंत्रज्ञानासाठी मराठी तयार करण्यासाठी अजुनही कल्पक प्रयत्नांची गरज आहे.मराठीला हायटेक आणि डिजिटल माध्यमांवर सुपरहिट बनवण्यासाठी तुमच्या डोक्यातील कल्पना तुम्ही  #हायटेकमराठी वापरून ट्विट करू शकता.मराठी संकेतस्थळ,अॅप्स, फाॅन्ट्स बद्दल माहिती तुम्ही #हायटेकमराठी वापरून देऊ शकता.

#बोलतोमराठी :
आपण जाल तिथे मराठी बोलता का ? तुमचे अर्थ आणि सामाजिक व्यवहार मराठीत करता का ? तुम्हाला
कुठल्या अडचणी येतात ? महाराष्ट्रात मराठीचा वापर वाढावा यासाठी काय करायला हवं ? .तुम्ही प्रतिकूल वातावरणातही मराठी आवर्जुन वापरली त्याचे किस्से आणि वरील प्रश्नांवर चर्चा तुम्ही #बोलतोमराठी वापरून करू शकता.

#मराठीशाळा :
मराठी शाळांसंबंधीच्या सर्व प्रश्नांची #मराठीशाळा वापरून आपण चर्चा करू शकता.आपल्या भागांतील यशस्वीपणे चालणा-या मराठी शाळांची ओळख आम्हाला करून देऊ शकता.मराठी शाळेत शिकून आज विविध ज्ञानशाखांमध्ये यश मिळवलेल्या व्यक्तींची ओळख करून देऊ शकता.मराठी शाळेत शिकताना तुम्हाला आलेले अनुभव आणि आठवणी आपण #मराठीशाळा वापरून ट्विट करू शकता.

#भटकंती :
तुम्ही महाराष्ट्रातील कानाकोप-यात असणा-या गडकिल्ले,मंदिरे,जंगले,डोंगरद-यां बद्दल चर्चा #भटकंती वापरून करू शकता.आपल्या भागातील प्रेक्षणीय स्थळांची माहिती देऊ शकता.#भटकंती प्रवासाची आवड असणा-या पावलांच्या अभिव्यक्तीसाठीचे व्यासपीठ आहे.

#खमंग :
खवैयांसाठी हे खास हॅशटॅग.महाराष्ट्र आणि जगात इतर कुठेही बनवल्या जाणा-या स्वादिष्ट पाककृतींची चर्चा आपण #खमंग वापरून करू शकता.आपण पदार्थ
आणि तो बनवण्याची कृती कागदावर किंवा मोबाईल मध्ये मराठीत लिहून, त्याचे छायाचित्र काढून ट्विट करायचे आहे.

#माझाछंद :
तुमच्या छंदाविषयी तुम्ही #माझाछंद वापरून चर्चा करू शकता.तुम्ही काढलेले छायाचित्र,रांगोळी,चित्र आम्हाला ट्विट करू शकता.तुम्ही एखादे गायलेले गाणे ट्विट करू शकता. मन रमवण्यासाठी तुम्ही निवडलेल्या छंदाविषयी व्यक्त होण्यासाठी #माझाछंद हे व्यासपीठ आहे.

संमेलनातील इतर उपक्रम :
1. ट्विट व्याख्यान : वेगवेगळ्या विषयांवर तज्ञांचे व्याख्यान.
2. मराठी भाषेसाठीचे ठराव मांडणे.
3. मराठी भाषेसंबंधीच्या प्रश्नांवर चर्चासत्र आयोजित करणे.

आभार,
आयोजक ट्विटर खाते : @MarathiWord
संपर्क पत्ता : swapshingote@gmail.com

0
Posted on

काव्यांजली “जतन साहित्य संपदेचे”

0

आजचं युग हे सोशल मिडियाचं युग …ग्लोबलाईजेशन झालं आणि जग जवळ आलं …वैचारिक आणि सांस्कृतिक देवाणघेवाण सरळ आणि सोपी झाली तशी वेगवेगळ्या भाषाही एकमेकीत मिसळल्या. काळाची गरज म्हणून इंग्रजी माध्यमातून शिक्षण गरजेचं झालं. ग्लोबल नेटवर्कमुळे फायदे झालेच पण न कळत आपण दुरावलो ते आपल्या मातृभाषेला.

आजच्या पिढीला आणि येणार्याही पिढीला इंग्रजी ही व्यवहाराची भाषा यायलाच हवी पण मातृभाषेला विसरून मात्र चालणार नाही. महाराष्ट्रात प्रामुख्याने वापरल्या जाणार्या ३ प्रमुख भाषा हिंदी, उर्दू आणि मराठी. युवा पिढीला पुन्हा ह्या भाषांकडे वळवण्यासाठी अनेक ठिकाणांहून अनेक संस्था आज महाराष्ट्रात सातत्याने कार्यरत आहेत. वेगवेगळ्या माध्यमातून भाषा चळवळी उभ्या राहिल्या आहेत. आणि ह्यातलीच एक अग्रगण्य संस्था “पासबान – ए – अदब”.

पाश्चिमात्य अंधानुकरण करणाऱ्या आजच्या युगात समृद्ध भारतीय भाषा आणि परंपरा लोप पावत असल्याने, भारतीय संस्कृतीचा अविभाज्य घटक आणि मानबिंदू असलेल्या ह्या भाषांशी युवा पिढीला जोडून Continue reading काव्यांजली “जतन साहित्य संपदेचे”

0
Posted on

‘अस्वस्थ नोंदींचा हिशेब’

2+

-सुरेंद्र गोंडाणे
surendra.gondane@timesgroup.com
…..
पी. विठ्ठल. विद्यमान मराठी साहित्य परंपरेतील महत्त्वाचे सर्जनशील कवी. ‘माझ्या वर्तमानाची नोंद’ या २०११मध्ये प्रकाशित काव्यसंग्रहानंतर तब्बल सहा वर्षांनी ‘शून्य एक मी’ हा काव्यसंग्रह त्यांनी वाचकांसमोर ठेवला आहे. एकीकडे कवितांचा ‘काऊंट’ वाढवून ‘लाइक्स’ची संख्या मोजणाऱ्यांची संख्या वाढत असताना पी. विठ्ठल यांच्यातील काव्यसंवेदना संयत तरीही अस्वस्थ करणाऱ्या प्रश्नांचे मोहोळ घेऊन येते. ‘शून्य एक मी’ हा काव्यसंग्रह म्हणजे कवीच्या सर्जनशीलवृत्तीला पडलेल्या प्रश्नांचा मोहोळ आहे. त्यामुळेच संवेदनशीलता आणि प्रतिभेचा अंगभूत स्थायीभाव असलेल्या त्यांच्या कवितेतील प्रतिमा-प्रतिकांतून अस्सल जीवनानुभवाचे दर्शन घडते. जगण्यातल्या वास्तवाकडे अत्यंत संवेदनशीलपणे बघणाऱ्या पी. विठ्ठल यांच्या कवितेतील प्रतिमा-प्रतिकांत जसे माणसाच्या झालेल्या शहरीकरणाचे चित्र आहे, तसे त्यांचा भवताल अधोरेखित करणाऱ्या ग्रामीण जीवनातील चित्रणही तेवढ्याच ताकदीने आले आहे. त्यामुळे ग्रामीण जीवन ते माणसाचे झालेले शहरीकरण हा प्रवास उलगडताना कवीतील सर्जनशील जाणिवा सामाजिक, राजकीय, आर्थिक विषमतेकडे लक्ष वेधतात. या तिन्ही वेष्टनाखाली दबलेल्या कारुण्यमयी जीवनाच्या अस्वस्थ हुंकारात त्यांची कविता आकार घेते. त्यामुळे पी. विठ्ठल यांच्या कवितेतील ‘शून्य एक मी’चा शोध अनेकार्थानं शोषितांच्या जीवनानुभवाशी येऊन प्रत्येकाच्या समाजभानाला आव्हान देतो; तसा तो चंगळवादी, भौतिकवादी मानसिकतेतील अस्वस्थेच्या रुपाने प्रकट होत ‘माणूस’ म्हणवून घेणाऱ्या प्रत्येकाच्या आत्मभानालाही साद घालतो.


‘शून्य एक मी’ या काव्यसंग्रहाच्या मुखपृष्ठावरूनच संग्रहातील गूढगर्भी, वलयांकित अस्वस्थ नोंदी असलेल्या अंतरंगाचा वास्तवाभास अस्वस्थ करतो. कदाचित ‘अस्वस्थता’ हेच आपल्या जाण्याचे वास्तव असावे. कारण, जोपर्यंत आपण अस्वस्थ होत नाही तोपर्यंत आपल्या अंतरंगात साचलेलं… अनेकदा आपल्याला आतल्या आत ओरबाडून काढणारं ‘शब्द’ होऊन बाहेर येत नाही. ‘शून्य एक मी’ हा काव्यसंग्रह म्हणजे पी. विठ्ठल यांच्यातील अस्वस्थतेचे शब्दरूप आहे. त्यामुळेच या संग्रहातील प्रत्येक कविता जगण्यातलं मूल्यभान घेऊन येणारी आहे. ‘माझ्या जगण्याची संहिता’ या पहिल्याच कवितेतून जगण्याकडे चिकित्सकतेने बघण्याच्या पी. विठ्ठल यांच्या नजरेचा प्रत्यय येतो…

अभिरुचीचे केंद्र हलले आहे आपले
गोपनीय गोष्टींनाही प्रतिष्ठा मिळत गेली हळूहळू
आणि शोकेसमध्ये कधी येऊन उभी राहिली न्यूड बाहुली
कळूच दिलं नाही माझ्या एकरेषीय जगण्यानं

आपलं जगणं आपण भौतिक सुविधांच्या वेष्टणांत लपेटून घेत त्याला सजवित असतो. मात्र, माणूस म्हणून आपलं नग्नपण लपवणं इतकं सहजसोपं असतं काय? हा अस्वस्थ आणि सार्वभौम सवाल कवी पी. विठ्ठल यांची कविता विचारते. ‘हुसेनची अचानक मौल्यवान होणारी चित्र अन् कबीर, तुकारामावर साचत चाललेली धूळ’, या प्रतिकांतून आपलं एकरेषीय जगणं मूल्यरेषांपासून ढासळत चालल्याचं वास्तव कवी प्रभावीपणे शब्दबद्ध करतो. त्यानंतरच्या प्रत्येक कवितेतील वेगवेगळ्या संदर्भजाणिवांतून हा अस्वस्थ कोलाहल वाचकांना जगण्याच्या परिमाणांमागील वास्तवाशी समरस करतो.

गावातल्या बीएएमएस डॉक्टरानं शरीर थंड
पडल्यावरही लावून दिली सलाइन
टपकणाऱ्या थेंबाकडं बघून डोळे गोठून गेले तरी
पेशंट हलेना तेव्हा कुणी तरी म्हणालं,
‘लाकडं गोळा करा’
इतका कसा क्रूर असतो सामांन्याचा मृत्यू

‘दुसऱ्या जगातल्या माणसांबद्दल…’ या कवितेतील वरील ओळींतून पी. विठ्ठल यांनी शब्दबद्ध केलेलं माणसाच्या अधांतरी जगण्याचं वास्तव प्रत्येक संवेदनशील मनाला सुन्न करते. या कवितेतून व्यक्त झालेला जगण्यातला विरोधाभास अधिक हेलावून सोडतो… संग्रहातील प्रत्येक कवितेतील प्रतीमा-प्रतिकांतून व्यक्त होणारा हा अस्वस्थ भवताल चंगळवादी मानसिकतेवर प्रहार करतो. ‘पाणी’ या कवितेतील पुढील ओळींतून पी. विठ्ठल हे समाजातील बेगडी प्रवृतींचा नेमकेपणाने बुरखाफाड करतात…

दाबून धरा नाक
तोंडावरती लावून घ्या मास्क
महासत्तेचा काळा ढग फुटलाय पुन्हा
आणि गटार गटारीसारखीच वाहतेय

आपण लोकशाही मूल्यांच्या कितीही गप्पा मारल्या, तरी प्रत्यक्षात मात्र माणसामाणसांतील दरी वाढत आहे. चंगळवादी मानसिकतेनं इथल्या शेवटच्या माणसापर्यंत त्यांच्या हक्काचंही पोहोचू दिलं नाही, हे अस्वस्थ वर्तमान पी. विठ्ठल यांची कविता तेवढ्याच ताकदीने शब्दबद्ध करते. ‘घर सजवायचं असतं म्हणून’ या कवितेतून माणसाचं जगणं किती बेगडी होत चाललंय याचं चित्रण आणि शहराच्या सिमेंटच्या भिंतीआडचं जगणं बघून स्वत:चंच अस्तित्व शोधणारा बाप पी. विठ्ठल यांच्यातील कवीला खोलवर अस्वस्थ करतो…

बापाची आश्वासक नजर फिरते घरभर
आणि भव्य वगैरे असणारं घर
केविलवाणं दिसू लागतं

घरासारखं बापाला सजवता येत नाही
बाप घरापेक्षाही थोर असतो

एकीकडे अशी स्वस्थता दाटून येत असताना ‘मुली’ या कवितेतून कवी आश्वासकपणे व्यक्त होतो. परंपरेचा पदर झुगारून देत भूतकाळातील पुरातन ओझं दूर सारणाऱ्या ‘मुली’ कवीला नवोत्कर्षाची निरभ्र पहाट फुलविणाऱ्या भासतात…

दफ्तरांच्या ओझ्यानं दबणारी पावलं
आता तुडवत नाहीत
चिखलमातीचा प्रतिगामी रस्ता
त्यांच्या आतूनच उमलून आलंय एक
स्वाभिमानाचं सुंदर फूल
जे कोमेजणार नाही कधीच कुठल्याही
पुरुषी अहंतेनं किंवा
उखडूनही पडणार नाही कुठल्याच
सुनामीनं!

‘आपण सारे शून्य..!’ ही कविता जगण्यातील वास्तवाचं तत्त्वचिंतन मांडणारी आहे. माणसाच्या देहाचे अस्तित्व क्षणात नाहीसे होतात; हे सांगताना, माणसं पोरकी होण्यासोबतच निस्तेज होणाऱ्या घराच्या भिंती, आपल्याला सोडून गेलेल्या व्यक्तीने वापरलेल्या चष्मा, काठी, कपडे, चपला अशा वस्तू बेवारस होण्याची प्रतिमा पी. विठ्ठल यांच्यातील प्राध्यापक, सर्जनशील कवी, समीक्षक संवेदनशीलपणे उलगडत जातो.

शेवटी काय?
–तर माणूस शून्य
त्याच्या भावना शून्य
त्याचे अस्तित्व शून्य

असं सांगत माणसाच्या आयुष्यातील शून्याची ‘बेरीज’ जीवनातील ‘वजाबाक्यां’चंच गणित मांडत जाते. माणसाला आपल्या आयुष्यील ‘शून्या’ची सांगड घालता आली पाहिजे, हा आशावाद समाजाला मानवतेचा विचार देणारा आहे. कॉन्टिनेन्टलतर्फे प्रकाशित ‘एक शून्य मी’ या काव्यसंग्रहाचे दिनकर मनवर यांनी रेखाटलेले मुखपृष्ठ या काव्यसंग्रहाचा आशय वाचकांपर्यंत नेमकेपणाने पोहोचविणारे आहे. एकूणच ‘एक शून्य मी’ हा पी. विठ्ठल या संवेदनशील कवीचा संग्रह मानवी अस्वस्थता उलगडण्यासोबतच माणसाच्या जगण्याकडे डोळसपणे बघण्याची दृष्टी जागविणारा आहे, तसा तो मराठी काव्यपरंपरेतील आपल्या अंगभूत सशक्ततेने माणसाच्या जगण्याच्या नोंदी मांडणारा आहे.
……..
‘शून्य एक मी’ (कवितासंग्रह)
कवी : पी. विठ्ठल
प्रकाशक : कॉन्टिनेन्टल प्रकाशन, पुणे
पृष्ठ : १२८
किंमत : १५० रुपये
…………………

2+
Posted on

‘ई-बुकमुळे वाचकांचा टक्का वाढतोय’

0

Maharashtra Times | Updated: Jan 28, 2018, 01:02AM IST

म. टा. वृत्तसेवा, ठाणे 

गेल्या काही वर्षांत वाचकांचा टक्का कमी होत असल्याची टीका होत आहे. मात्र, यात तथ्य नाही. कारण ई-बुक वाचकांची संख्या वाढत आहे. ई-बुक हे मुद्रीत पुस्तकांच्या तुलनेने स्वस्त आणि पटकन उपलब्ध होणारे असल्याने त्याचा वापर करणाऱ्या वाचकांच्या संख्येत वाढ होत असल्याचे प्रतिपादन ब्रोनेटो डॉट कॉमचे शैलेश खडतरे यांनी केले. शनिवारी गडकरी रंगायतन कट्टा येथे लेखक व इतिहास संशोधक सदाशिव टेटविलकर यांच्या ई-बुक प्रकाशन कार्यक्रमात ते बोलत होते.

‘ई-बुक’मुळे वाचनसंस्कृती सर्वदूर पोहोचण्यास मदतच होणार आहे. मुद्रित पुस्तकांच्या वितरणाला मर्यादा असतात. शिवाय पुस्तकांचा खर्चही अफाट असतो. त्यामुळे या पुस्तकांच्या किंमतीही तुलनेने अधिक असतात. त्याउलट ई-बुक स्वस्त आणि जगभर उपलब्ध असते. कुणीही पैसे मोजून ते पुस्तक डाऊनलोड करू शकतो. त्याचा वितरणाचा आणि छपाईचा खर्च नसल्याने पुस्तकाच्या किंमती थेट अर्ध्यावर येतात. त्यामुळे स्वस्त पर्याय उपलब्ध झाल्याने अनेकजण ई-बुक वाचतात, असे खडतरे म्हणाले. ई-बुक प्रकारातील कोणत्याही पुस्तकाची २० पाने विनामूल्य वाचता येतात. मात्र ती कॉपी करता येत नाहीत. त्यामुळे पायरसी रोखली जाते. पैसे थेट लेखकाच्या बँक खात्यात जमा होतात. याशिवाय अनेक पुस्तके विनामूल्यही मिळतात. तसेच लेखकाचे लिखाणही जगभर पोहचण्यास मदत होते, अशी माहिती खडतरे यांनी दिली.

टेटविलकर यांच्या महाराष्ट्रातील वीरगळ, ‘दुर्गलेणी : दिव, दमण आणि गोव्याची’ ही दोन पुस्तके ब्रोनॅटो डॉट कॉमने इंग्रजीत ई-बुक रूपात प्रकाशित केली. त्याचबरोबर ‘दुर्गयात्री’ हे टेटविलकरांचे मराठीतील पुस्तक ई-बुक स्वरूपात उपलब्ध करून देण्यात आले आहे. कोकण इतिहास परिषदेच्यावतीने गडकरी कट्टा येथे आयोजित एका समारंभात या तीन ई-बुकचे औपचारिक प्रकाशन झाले. रविंद्र लाड यांनी ई-बुक या आधुनिक माध्यमात ऐतिहासिक पुस्तके उपलब्ध करून दिल्याबद्दल समाधान व्यक्त केले. अनुवाद करणाऱ्या माधुरी गोखले यांनीही यावेळी आपले मनोगत व्यक्त केले. टेटविलकर यांनी त्यांच्या प्रास्ताविकात नव्या माध्यमात ऐतिहासिक लेखन उपलब्ध करून दिल्याबद्दल ब्रोनॅटो डॉट कॉमचे आभार मानले.

मूळ वृत्त येथे वाचा

0